Wat is de levensduur van een varken?
De levensduur van een varken verschilt sterk tussen varkens die in de intensieve veehouderij worden gehouden en varkens die als huisdier of in een kleinschalige, diervriendelijke omgeving leven. In de meeste commerciële bedrijven wordt een varken al geslacht wanneer het nog jong is, vaak na minder dan een jaar leven. Dit gebeurt omdat het dier dan zijn slachtgewicht heeft bereikt en verder groeien economisch minder interessant is. De natuurlijke levensverwachting van een varken ligt echter vele jaren hoger.
Een gezond varken dat goed wordt verzorgd, voldoende ruimte heeft om te bewegen en de juiste voeding krijgt, kan meerdere jaren oud worden. Bij hobbyhouders en kinderboerderijen worden varkens vaak aanzienlijk ouder dan in de reguliere veehouderij. Dat verschil zegt veel over de invloed van huisvesting, voeding en gezondheidszorg op de levensduur van het dier.
Levensduur van varkens in de veehouderij
In de intensieve varkenshouderij draait vrijwel alles om efficiëntie. Biggen groeien snel door hoogwaardige en energierijke voeding, waardoor ze binnen enkele maanden het gewenste gewicht bereiken. Op dat moment worden de dieren naar het slachthuis gebracht, ruim voordat ze hun natuurlijke levensverwachting benaderen. Zeugen, de vrouwelijke fokdieren, blijven doorgaans langer op het bedrijf omdat zij meerdere keren voor nakomelingen zorgen, maar ook zij halen zelden een hoge leeftijd. Wanneer hun vruchtbaarheid of gezondheid afneemt, worden ze meestal vervangen.
Door deze werkwijze zie je in de commerciële sector nauwelijks oude varkens. De levensduur is daar dus vooral een economische keuze, niet een biologische grens. Dit betekent dat de leeftijd die varkens in de veehouderij bereiken weinig zegt over hoe oud zij in natuurlijke of huisdiersituaties zouden kunnen worden.
Hoe oud kan een varken echt worden?
Wanneer een varken niet voor de vleesproductie wordt gehouden maar als gezelschapsdier of op een opvangboerderij leeft, zie je dat de dieren aanzienlijk ouder kunnen worden. Met goede voeding, medische zorg en voldoende beweging kunnen varkens vele jaren leven. Ze ontwikkelen dan vaak een sterk individueel karakter en worden door hun verzorgers ervaren als intelligente, sociale dieren die langdurige relaties aangaan met mensen en soortgenoten.
Mini varkens of zogenaamde hangbuikzwijnen vallen qua levensduur vaak in dezelfde orde als grotere rassen, al zijn ze lichter en worden ze soms net iets ouder doordat hun lichaam minder zwaar belast wordt. De belangrijkste factor is niet zozeer het ras, maar de leefomstandigheden: stress, beperkte ruimte en eenzijdige voeding verkorten de levensduur, terwijl rust, variatie en goede zorg die juist verlengen.
Factoren die de levensduur van een varken beïnvloeden
De uiteindelijke levensduur van een varken hangt van meerdere factoren af. Voeding speelt een grote rol. Een te energierijk dieet zonder voldoende vezels leidt snel tot overgewicht, gewrichtsproblemen en hartklachten. Een uitgebalanceerd rantsoen met groente, vezelrijke producten en aangepaste hoeveelheid krachtvoer ondersteunt juist een langere, gezonde levensloop. Ook huisvesting heeft veel invloed. Varkens zijn slimme, speelse dieren die behoefte hebben aan afleiding, wroeten en sociaal contact. Een kale, kleine stal zonder prikkels veroorzaakt stress en verveling, wat weer kan leiden tot stereotyp gedrag en gezondheidsproblemen. Een ruime, schone en stimulerende omgeving geeft het dier meer kans om oud te worden.
Tot slot is medische zorg van belang. Regelmatige controles door een dierenarts, vaccinaties en tijdige behandeling van bijvoorbeeld hoefproblemen of huidinfecties helpen om ernstige aandoeningen te voorkomen. Wie een varken als huisdier houdt, moet er dus rekening mee houden dat dit een langlopende verantwoordelijkheid is, waarbij een goede leefomgeving en aandacht voor gezondheid direct terug te zien zijn in de levensduur van het dier.
